Yazı Detayı
19 Aralık 2019 - Perşembe 16:22 Bu yazı 878 kez okundu
 
DİLİMİZ TÜRKÇE
Sadık Medin
buyuktire
 
 

Dil denildiğinde hepimizin ilk aklına gelen lisanımız oluyor. Adriyatik’ten Çin Seddi’ne varıncaya dek büyük bir coğrafyada konuşulan dilimiz ben diyeyim kırk elli yıldır, sizler deyin elli altmış yıldır tartışma konularımızın başında gelmekte.

Türklerin tarih sahnesine çıktıkları, bilinen beş bin yıl öncesinden bu yana çeşitli badireler atlatmış durumdadır dilimiz. Moğollardan ve Çinliler ‘den komşu bazı kavimlerden kelimeler alınmış kelimeler verilmiştir.  Anadolu’yu vatan yapma aşamasında, İslamiyet’e girişte Arapçadan, Farsçadan kelimeler alınmış işimize gelsin veya gelmesin Ermeniceden ve Yunancadan kelimeler dahi dilimize geçmiş ve Türkçeleşmişlerdir.

Geçenlerde medyada yer alan ses yönünden dünyanın en güzel kelimesi seçilen “yakamoz” un aslının Yunanca olduğunu bir yarışma vesilesiyle öğrenmiş bulunuyoruz.

 

Tüm dünyada olduğu gibi günümüz Türkiye’sinde de sanayinin gelişmesi bilim ve teknolojinin ilerlemesiyle şartlar-koşullar gereği dilimize giren yabancı kelimelere (sözcüklere) Türkçe karşılıklar bulunmuştur. Ulu önder Atatürk’ün emirleri doğrultusunda kurulan TDK (Türk Dil Kurumu) yıllardan beri yurt çapında taramalar yapmakta ve mantık dâhilinde üretilen yeni kelimeleri yazarlara, yayıncılara kamu kurum ve kuruluş-larına önermektedir.

Cumhurbaşkanlığı seçimi sırasında katılım, oy sayısı konuları tam anlaşılamamış iktidar partisi üyeleri ve muhalefete mensup milletvekilleri anlaşamayınca erken seçim kararı alınmış yeni meclis ve yeni hükümet teşekkül etmiştir. On birinci Cumhurbaşkanımız bilâhare seçilmiştir.

Yasama-Yargı ve Yürütmenin her an karşısına çıkan bir dil meselesi /sorunu vardır ve gelecekte de olacaktır. Computer’e, önceleri  elektronik beyin denilmiş sonraları kim bulmuşsa iyi bulmuş dilimizde tam karşılığı olan BİLGİSAYAR kelimesinde karar kılınmıştır.

Bir zamanlar hayâl kelimesinin karşılığı olarak ortaya atılan imge kelimesinin Fransızların kullandığı “image “den bir harf eksiği ile alınıp alınmadığı halâ kuşkulu bir durumdur.

Günümüzde 125.000 lik bir sayıya ulaşan kelime haznemizle ne yazık ki dünya çapında edebi eserler üretemiyoruz. Ödül alabilmemiz için “şunları kestik-bunları biçtik” türünden yaklaşımlarda bulunmamız gerekiyor galiba. İlköğretim sıralarında başlayan bir okuma alışkanlığımız olmadığı sürece büyük eserlerin meydana çıkması bana bir hayâl gibi geliyor. Çok kelime bilmekle her şey hâllolmuyor elbette.

 

Tekrarlamakta yarar var, daha önce bir yazımda belirtmiştim. Bir bilgisayar ortamında edebi bir eserde elli masa kelimesi varsa bir sayılıyor. Kırk defa elma kelimesi geçtiyse o da bir defa geçmiş sayılıyor. Böyle bir mantıkla bakıldığında: Fuzûli’nin “SU KASİDESİ” 1800 kelimelik. Yaşar Kemal’in “İNCE MEMED” i 2500 kelimelik , Ahmet Hamdi Tanpınar’ın “HUZUR” romanı 4500 kelimelik bir eser oluyor. Ya İngiliz şair ve oyun yazarı Shakespeare  Kaç kelimeyle eser yazmış derseniz cevap çok ilginç: 40000 kelimeyle.

Ben diyeyim kırk elli yıldır, siz deyin elli altmış yıldır dilimizle çok oynanıldı. Milliyetçiliğin ( hadi ırkçılığın demeyelim – zülfiyâr’e dokunur ) kıyısında köşesinde bulunmadıkları halde bâzı dilci zevâtın yüzünden dilimiz yürekler acısı durumlara düştü/düşürüldü. Bugünlerde, kamutay, saylav, ilbay, ilçebay, kelimelerini kullanan varsa, birileri göstersin bakalım.

Kırk elli yıl önce basılmış bir kitabı otuz kırk yıl önce kitaplığıma satın aldım diyelim. Hüseyin Rahmi Gürpınar, Halit Ziya Uşaklıgil, Reşat Nuri Güntekin, Refik Halit Karay, Peyami Safa romanlarını; Faruk Nafiz Çamlıbel, Yahya Kemal Beyatlı ve başka şairlerin şiir kitaplarını evlerinde bulunduranların vay haline. O kitapların tedavülden kalkan paralar kadar dahi bir değeri yok, çünkü evlatlarımız torunlarımız bu kitapları okumuyor okusalar da an-la-ya-mı-yor-lar. Türkülerimizin çoğu anlaşılabilir şekilde ancak eski şarkılara ne demeli? O şarkıların sözleri ne ümitlerle yazıldı ne zorluklarla bestelendi o güzelim şarkılar. Bugünlerde kim dinler kim anlar.

 

Misâl’e örnek, tereddüt’e ikircil, ihtimale olasılık, imkâna olanak, Ümit’e Umut, Hayat’a yaşam demekle başımız göğe erdi mi? Geçtim Osmanlıca, ağdalı; kesbetmek, muasır, yevmiye, aşar, vs. kelimelerin- den. Çoktandır halk arasında kullanılmayan lâkin hukuk dilimizde halâ kullanılan kelimelerden. Hikâye yerine öykü demem şart mı? Dinî yerine tinsel sözcüğünü kullanmam olmazsa olmazlardan bir olmazlık abidesi mi? Anıtı mı?

Yukarıda adını andığım yazarların kırk elli yıl önce basılmış kitaplarını kütüphanelerden bulun, sahaflardan alın biricik evladınızı/evlatlarınızı karşınıza alıp sorun bakalım, okuduklarından ne anladılar? Teklif ediyo - rum- Öneriyorum - Salık veriyorum.

Hangi şıkkı beğendiyseniz onu deneyin. Bu kitaplar eczanelerde satılıyor olsaydı çoktan çöpe gitmişti. Satanlar tâkibata uğrayıp kamuya verdikleri zararlardan dolayı haklarında yasal işlemlere başlanılmıştı.

Onlarca Türkçe - Edebiyat öğretmeni var. Niye şiir hikâye, deneme, makale yazmazlar, niye roman yazmazlar diye kendime ve dostlarıma sorardım. Niye yazsınlar ki! Kırk elli yıl sonra bir başkaları gelir o yeni gelenler sil baştan yeni kelimeler üretir. ”Yandı gülüm keten helva” demektense otur oturduğun yerde. Al eline kumandayı seyret televizyonunu. Neyine gerek gece yarılarına kadar kafa eskitmek, bir masaya çöküp dirsek çürütmek. Sahi neyine gerek? .....

 
Etiketler: DİLİMİZ, TÜRKÇE,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
22 Ocak 2021
GÜLER MİSİN, AĞLAR MISIN ?
284 Okunma.
13 Ocak 2021
BEKLE TİRE GELİYORUZ
322 Okunma.
26 Aralık 2020
ŞİİRLERDE YAŞAMAK
366 Okunma.
05 Ekim 2020
BÜYÜK HAVUZLU’DA ŞENLİK VAR
350 Okunma.
13 Eylül 2020
ANYA MANYA KUMPANYA 2010
424 Okunma.
30 Temmuz 2020
MANGIRMATİK - ÇERÇÖPATIK
475 Okunma.
11 Temmuz 2020
AH KEDİ VAH KEDİ
656 Okunma.
25 Haziran 2020
ÜSTÜVANE CAMBAZI VELİ
524 Okunma.
13 Haziran 2020
MASKESİZ BEŞLER VİRÜSE KARŞI
551 Okunma.
06 Haziran 2020
ÇAVUŞ’UN KAHVESİ
1345 Okunma.
22 Mayıs 2020
VAY KÖYLÜM VAY
625 Okunma.
22 Nisan 2020
KORNA, KORONAVİRÜSE KARŞI
968 Okunma.
03 Aralık 2019
ÜÇ KAFADAR İZMİR FUARINDA
689 Okunma.
25 Kasım 2019
CAVİT YILDIRIM ve CAN EDEBİYAT
788 Okunma.
15 Kasım 2019
AB'YE GİRDİK DE NE OLDU?
624 Okunma.
11 Kasım 2019
ÜÇ KAFADAR İZMİR FUARINDA
603 Okunma.
02 Kasım 2019
BİR TELEFON GÖRÜŞMESİ
693 Okunma.
26 Ekim 2019
KALAYCI KALFASI MOLLA MEHMED
742 Okunma.
19 Ekim 2019
KASABANIN UFO'SU
595 Okunma.
28 Eylül 2019
ÇA­­YCI ÇI­­RA­­ĞI - TA­­KA­­VİT
911 Okunma.
21 Eylül 2019
KAMURAN ŞİPAL SON ÖĞRETMENİM
724 Okunma.
14 Eylül 2019
GÖZÜM BİR YERDEN ISIRIR
732 Okunma.
14 Eylül 2019
GÖZÜM BİR YERDEN ISIRIR
411 Okunma.
30 Ağustos 2019
SEVDA
717 Okunma.
18 Temmuz 2019
ŞİİRİN GÜCÜ
986 Okunma.
17 Temmuz 2019
ŞAKİR YILDIZ, YANILMADINIZ
789 Okunma.
16 Temmuz 2019
ŞAKİR YILDIZ GELİYOR
798 Okunma.
25 Haziran 2019
NASİHAT GİBİ
751 Okunma.
11 Nisan 2019
SAYIN BAKALIM SAYIN
1427 Okunma.
11 Mart 2019
KELİMELERİN KARDEŞLİĞİ
1907 Okunma.
30 Ağustos 2018
FESLEĞEN FESTİVALİ
6270 Okunma.
30 Nisan 2018
BORDRO MAHKÛMLARINA
6185 Okunma.
Haber Yazılımı