Yazı Detayı
11 Ekim 2019 - Cuma 12:24 Bu yazı 656 kez okundu
 
TARİH TARAFSIZ DEĞİL Mİ?
Cüneyt Tanyeri
buyuktire
 
 

Tarih, yaşanmış olaylar üzerine kurulur. Yaşanma sürecinde herhangi bir kurgu içermez. Öyleyse aksiyon açısından tarihsel olaylar tamamıyla nesneldir. Örneğin, Köy Enstitülerinin kurulması ve kapatılması yaşanmış olaylardır ve hiç kimse aksini iddia ederek böyle bir olayın gerçekleşmediğini söyleyemez. Fakat tarihsel olayların açıklanması ya da yazımı aşamasına gelindiğinde (Örneğin Köy Enstitülerinin işlevi ya da kapatılma nedenleri) tarihçiler çok farklı şeyler söylemektedirler.

 

Tarihçiler arasında bir uzlaşma görülememekle birlikte daha da ileri gidilerek öyle görüşler sunulur ki sanki sözü edilen tarihsel olaylar, birbirinden büsbütün ayrıymış izlenimi uyandırır. Öyleyse tarihsel olaylar objektif değil midir, bir başka deyişle herhangi bir bilimsel gerçekliği yok mudur? Hayır, tarihsel olayların bilimsel gerçekliği kesinlikle vardır fakat bu bilimsel gerçeklik, tarihsel olayların gerçekleşme aşamasındadır. Ne zaman ki bu tarih; açıklanma ya da yazım sürecine geldiğinde, gerçekleşme sürecinde son derece tarafsız olsa da, objektifliğini bir anda yitirir.

 

Örnekler, siyasi tarihe ya da daha kapsamlı söylersek ideolojinin içine ne kadar çok girerse tarihçilerin de o kadar çok bölündüğü açık bir sonuçtur. Öyleyse biz, tarihin gerçekliğini değil de tarihçilerin kişisel görüşlerini mi öğreniyoruz? İşte, Yeni Tarihçiler, bu soruya net bir biçimde "Evet" diyerek tarihsel gerçeklerin kurcalanmasına ve tarafsızlığından şüphe duyulmasına davet ederler. Bu mantıkla tarihi olayların yazılışında objektifliğini yitirdiğini ve yazarın kişisel görüşlerine büründüğünü söylerler. Peki, tarihi metinler yazılışları sırasında niçin tarafsızlıklarını yitirirler?

 

Tarihin tarafsız olmamasını bir nedene dayandıramayız. Tarihçi metnini oluştururken yaptığı seçimler ve içinde bulunduğu yaklaşımlarla, arşivlerin sessiz metinlerden kopardığı sözlere o güne kadar yüklenmeyen anlamlar yükler. Dil; bireylerin ideolojileri, yaşantıları, duygu durumları, kişilikleri ve psikolojik durumlarıyla çok yakından ilişkilidir ve elbette bu etkenler, kişinin anlatımını etkileyerek kişisellik katar. Örneğin Osmanlı İmparatorluğu'nun duraklama dönemini ele alan iki farklı tarihçi düşünelim: Tarihçilerden biri, eğer eleştirici ve sert bir mizaca sahipse ve aynı zamanda dünya görüşü olarak Osmanlı İmparatorluğu'na karşı olumsuz bir tavır takınmışsa büyük olasılıkla Osmanlı İmparatorluğu'nu yerden yere vuracaktır. Başka bir tarihçi de Osmanlı İmparatorluğu'na karşı hem ideolojik hem de duygusal bir yakınlık duyan romantik biri olsun. Aynı dönemi incelemesine karşın "X" tarihçisinden çok farklı olarak tatlı limoncu bir savunma mekanizmasıyla Osmanlı İmparatorluğunu eleştirmekten kaçarak olumlu özelliklerini ön plana çıkaracaktır. İşte buradaki gerek ideolojik gerek duygusal gerek psikolojik ve mizaçsal etkenler doğrudan dili etkileyecek ve tarihi, tarafsızlıktan çıkaracaktır.

 

Tarihin öznelliğinin bir başka nedeni de kurgusallığıdır. Bu görüşe göre yazar, bir yaşantıyı en küçük saniyesine kadar anlatamaz. Bunun yazıya geçirilmesi mümkün değildir. Zaten sanatın görevi bu da değildir. Sanatçı, o yaşantıdan seçme ve ayıklama yaparak geneli veya özü yansıtıcı şeyleri alır. Bu görüşe göre, bir yaşantıyı tüm detaylarıyla anlatmak tarihçilerin görevidir.

 

Örnek verecek olursak günümüzde bir tarihçi, Piri Reis'in yaşamını yazacak olsun. Bu günümüz tarihçisi Piri Reis'le birlikte ve aynı yıllarda yaşamadığı için olaylara tam olarak hâkim olma sorunu yaşayacaktır. Bu sorunu da ulaşabildiği tüm kaynaklara giderek yani birincil değil, ikincil kaynaklara ulaşarak adeta bir derlemeyle aşmaya çalışacaktır.

 

İkincil kaynaklar ise (örneğin tüm kitaplar) yorumsal ve kurgusallık içeren kaynaklardır çünkü Piri Reis'i anlatan tarihçiler onu kendilerince değerlendirerek ve boşlukları kendilerince kurgulayarak öyküleştirmişlerdir, zaten tümüyle objektif olarak yazmalarına olanak yoktur. Bu günümüz tarihçisi de öznel kaynakları okuyup kişisel bir biçimde değerlendirdikten sonra yine taraflı bir biçimde metne dökecektir.

 

Buradan hareketle şu saptamayı çıkarabiliriz: Bir yaşantıyı tüm detaylarıyla anlatmak mümkün değildir. Öyleyse taraflı olarak ortaya konan tarihsel metinleri okuyucu da kendi ideolojik, duygusal, psikolojik ya da mizaçsal özellikleriyle okuyup yine bu özellikleriyle yorumlayacaktır. Sonuç olarak kişiselliğin kat be kat arttığı bir süreç bu şekilde tamamlanmış olacaktır.

 

Dostlar, edebiyatla kalın ama umutsuz kalmayın!

 

 
Etiketler: TARİH, TARAFSIZ, DEĞİL, Mİ?,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
24 Ocak 2020
SİZ HİÇ AŞIK OLDUNUZ MU?
75 Okunma.
12 Ocak 2020
ELEŞTİRME YANARSIN
345 Okunma.
04 Ekim 2019
AZLA AVUNMAYA ALIŞTIRILDIK
450 Okunma.
27 Eylül 2019
HER MAHALLEDE BİR MİLYONER
474 Okunma.
20 Eylül 2019
NASIL OKUMALIYIZ?
649 Okunma.
13 Eylül 2019
ÇOCUKLARI KÜÇÜK KURŞUNLA MI VURURLAR
682 Okunma.
06 Eylül 2019
İKİ SAVAŞ ARASINA SIKIŞMIŞ BİR HAYAT
599 Okunma.
31 Ağustos 2019
KADINLARIMIZ
588 Okunma.
23 Ağustos 2019
YÜREĞİMDE PATLAYAN BOMBA
650 Okunma.
16 Ağustos 2019
OLMAYAN BİR TÜMENİN KOMUTANI: MUSTAFA KEMAL
798 Okunma.
09 Ağustos 2019
NÂZIM HİKMET’İN SON YILLARI
627 Okunma.
02 Ağustos 2019
AĞAÇ TAŞIMI YEDİ
659 Okunma.
26 Temmuz 2019
EĞİTİM SİSTEMİMİZ NEREYE GİDİYOR?
577 Okunma.
19 Temmuz 2019
ATATÜRK'ÜN ANILARI
588 Okunma.
12 Temmuz 2019
HAK, HUKUK VE ADALET
549 Okunma.
05 Temmuz 2019
YANIKKONAK’TA YALNIZ BİR ADAM
890 Okunma.
28 Haziran 2019
KALK GÜNEŞİ UYANDIR
688 Okunma.
21 Haziran 2019
HER TARAFINDAN ŞİİR FIŞKIRAN ŞAİR
587 Okunma.
14 Haziran 2019
ŞEHRİN DEĞERLERİNE SAHİP ÇIKMAK
776 Okunma.
10 Haziran 2019
HERKES GİBİ GÖRMEK
546 Okunma.
31 Mayıs 2019
BİR TÜRKÇE GÖNÜLLÜSÜ
710 Okunma.
24 Mayıs 2019
TİRE’DEN NOVODEVİÇYE’YE BİR MEKTUP
557 Okunma.
17 Mayıs 2019
GEVREK, PEYNİR ve GAZOZ
578 Okunma.
10 Mayıs 2019
EDEBİYATA ADANMIŞ BİR ÖMÜR
694 Okunma.
03 Mayıs 2019
TÜL VE PUS
499 Okunma.
26 Nisan 2019
BİR KIVILCIM YETER
598 Okunma.
19 Nisan 2019
Öyle Bir Sevda ki…
775 Okunma.
12 Nisan 2019
Dünyayı Herkes gibi Yaşamak
617 Okunma.
09 Nisan 2019
Haydi Bismillah!...
523 Okunma.
05 Nisan 2019
BİZİM ÇOCUKLARIMIZ
576 Okunma.
28 Mart 2019
Geronimo, Son Kızılderili…
826 Okunma.
Haber Yazılımı